นักวิชาการแฉ สารพัดเอเลี่ยนสปีชีส์นับร้อยชนิด กำลังเป็็นภัยคุกคามสิ่งแวดล้อมไทยหนัก ทำลายสัตว์พื้นเมืองและระบบนิเวศ จนใกล้สูญสิ้น เตือนทุกฝ่ายเร่งหาทางแก้ไข...

ศ.ดร.สมศักดิ์ ปัญหา ภาควิชาชีววิทยา คณะวิทยาศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เปิดเผยในการเสวนาเรื่อง “เอเลี่ยนสปีชีส์ ภัยร้ายความหลากหลายทางชีวภาพ” ว่า องค์การสหประชาชาติได้กำหนดให้ ปี 2553 เป็นปีสากลแห่งความหลากหลายทางชีวภาพ ขณะที่ปัจจุบัน การรุกรานของชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ถือเป็นหนึ่งในภัยคุกคามที่ร้ายแรงต่อความหลากหลายทางชีวภาพทั่วโลก เพราะส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศและทำให้เกิดการสูญพันธุ์ของชนิดพันธุ์พื้น เมือง ทั้งยังอาจนำเชื้อแบคทีเรีย ไวรัสที่ก่อให้เกิดโรคต่อคน สัตว์ และพืช เข้ามาแพร่ระบาดด้วย

สำหรับชนิดพันธุ์ต่างถิ่น ที่เข้ามารุกรานในประเทศไทยรุนแรง ได้แก่ หอยเชอรี่ แพร่ระบาดในพื้นที่ทุกจังหวัดในทุกภาคของประเทศ สร้างความเสียหายแก่พื้นที่เกษตร และพืชน้ำต่างๆ มากมายและกว้างขวางโดยเฉพาะข้าว หอยทากยักษ์แอฟริกา มีการแพร่กระจายไปออกไปทั่วประเทศและการที่กินอาหารได้หลายอย่างทำให้เป็น ปัญหากับพืชหลายชนิด หอยกะพงเทศ มีรายงานการระบาดบริเวณ ทะเลสาบสงขลา จ.สงขลา เต่าแก้มแดงหรือเต่าญี่ปุ่น กินทั้งพืชและสัตว์เป็นอาหาร พืชผัก ผลไม้ และสัตว์น้ำขนาดเล็ก ทั้งพืชสด พืชเน่า สัตว์เป็น และสัตว์ตาย อาศัยอยู่ได้ในน้ำเน่า หรือสิ่งแวดล้อมที่ไม่ดีได้ดีกว่าเต่าไทย แพร่พันธุ์ได้เร็วและมากกว่าเต่าไทย วางไข่ได้แม้แต่ในสนามหญ้า เนื่องจากสามารถสะสมน้ำเอาไว้ในกระเพาะได้เยอะ มีส่วนให้เต่าไทยตกอยู่ในภาวะใกล้สูญพันธุ์

ศ.ดร.สมศักดิ์ กล่าวต่อว่า ตะพาบไต้หวัน มีมากที่ จ.ระยอง ชลบุรี ตราด และเพชรบุรี มีนิสัยที่ดุร้าย ปลากดหลวง ต้นสาบหมา มีการระบาดโดยส่วนใหญ่ขึ้นปกคลุมเป็นพื้นที่ ทำให้พืชอื่นขึ้นได้ยาก และเป็นพิษต่อสัตว์เลี้ยงในลำต้นและใบมีสารยับยั้งการงอกและชะลอการเจริญ เติบโตของพืชหลายชนิด ผักตบชวา ไมยราบยักษ์ แพร่กระจายจากภาคเหนือสู่ประเทศและจังหวัดใกล้เคียง ตั้งแต่ตอนเหนือของแม่น้ำโขง เข้าไปในลาว และพม่า ทางตอนใต้เข้าสู่จังหวัด ลำปาง ลำพูน ตาก กำแพงเพชร และกระจายสู่ทุกภาคของประเทศ นากหญ้า หอยข้าวสาร ปลาซัคเกอร์ American Bullfrog ไส้เดือนยักษ์มีขนาดตัวใหญ่ เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2 เซนติเมตร และยาวมาก ชนิดที่ยาวที่สุดสามารถยาวได้กว่า 7เมตร การเคลื่อนที่ใต้ดินทำให้เกิดการพังทลายขอองหน้าดิน หรือ Land slide ซึ่งถ้าหากเกิดในเขตชุมชน หรือที่อยู่อาศัยของมนุษย์ จะก่อให้เกิดความเสียหายอย่างมาก แมงมุมแม่หม้ายสีน้ำตาล แพร่กระจายในแถบชุมชนลุ่มแม่น้ำเจ้าพระยา แม่น้ำแม่กลองและอ่าวไทยตอนบน พบมากที่ อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม

สำหรับสถานการณ์การระบาดตอนนี้ยัง มีเอเลี่ยนสปีชีส์อีกหลายชนิดที่ยังไม่เป็นที่รู้จักแพร่หลาย แต่จำเป็นต้องมีการเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด และอาจส่งผลกระทบต่อความมั่นคงด้านความหลากหลายทางชีวภาพของไทย ได้แก่ หอยม้าลาย, กระรอกสีเทา, คางคกไร่อ้อย, ผึ้งเพชฌฆาต และไส้เดือนยักษ์แอฟริกา

อย่างไรก็ดีหากยังคงมีการนำเข้าเอเลี่ยน สปีชีส์ โดยไม่มีการควบคุม เชื่อว่าในอนาคตจะก่อให้เกิดการล่มสลายของระบบนิเวศ รวมถึงสร้างผลกระทบทั้งในด้านเศรษฐกิจ สิ่งแวดล้อม และสุขภาพของคนไทยด้วย ทั้งนี้ ในเดือน ต.ค.นี้ จะมีการรวบรวมบัญชีรายชื่อชนิดพันธุ์ต่างถิ่นอย่างเป็นระบบอีกครั้ง

ด้าน น.ส.โสมวรรณ สุขประเสริฐ เจ้าหน้าที่วิเคราะห์นโยบายและแผน สำนักความหลากหลายทางชีวภาพ สำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม กล่าวว่า ปัญหาการแพร่ระบาดของชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกรานมักเกิดจากความไม่รู้ การขาดความเข้าใจที่ชัดเจน ส่งผลให้ความตระหนักในการดูแลชนิดพันธุ์ต่างถิ่นลดน้อยลง เมื่อชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่มีศักยภาพรุกรานบางชนิดแพร่ออกสู่ธรรมชาติ จะก่อให้เกิดปัญหาทั้งด้านความหลากหลายทางชีวภาพ เศรษฐกิจ สังคม และสุขอนามัยมนุษย์ จนยากเกินกว่าจะแก้ไข ปัจจุบันประเทศไทยได้รวบรวมข้อมูลชนิดพันธุ์ที่มีหลักฐานยืนยันชัดเจนว่า เป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นไว้ประมาณ 3,500 ชนิด แต่ที่มีศักยภาพรุกรานในประเทศไทยมีทั้งสิ้น 182 ชนิด